مسیر ثبت جهانی گیسوم گیلان باید بر اساس مدیریت علمی گردشگری طراحی شود

به گزارش باز باران خبر؛ فرزاد رشیدی روز شنبه در خصوص شانس انتخاب روستای گیسوم گیلان به عنوان روستای برتر گردشگری جهانی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: اگر این مسیر به درستی انتخاب شود، گیسوم می‌تواند نه تنها به یک مقصد شناخته‌شده در سطح جهانی تبدیل شود، بلکه الگویی موفق برای توسعه گردشگری روستایی در ایران نیز باشد.

وی اظهار کرد: امروز گیسوم در نقطه‌ای قرار گرفته که تصمیم‌ها و انتخاب‌های آن می‌تواند آینده این منطقه را برای سال‌های طولانی شکل دهد و تجربه‌های جهانی نشان داده که حرکت آرام اما در مسیر درست، نتایجی پایدارتر به همراه خواهد داشت.

وی افزود: در ادبیات توسعه، بارها گفته شده که مقصد مهم است؛ اما آنچه سرنوشت یک جامعه یا یک منطقه را رقم می‌زند «مسیر رسیدن به مقصد» است و در حوزه گردشگری نیز این اصل بیش از هر جای دیگر مصداق دارد چون بسیاری از مقاصد در جهان توانسته‌اند با برنامه‌ریزی درست و طی کردن مسیر صحیح از یک روستای کوچک به برندی جهانی تبدیل شوند و در مقابل، نمونه‌هایی نیز وجود دارد که بدون توجه به مسیر توسعه، با وجود شهرت اولیه، در بلندمدت دچار فرسایش منابع طبیعی از دست رفتن هویت فرهنگی و کاهش کیفیت تجربه گردشگری شده‌اند.

وی ادامه داد: از این رو، شاید مهم‌ترین پرسشی که امروز باید درباره گیسوم مطرح شود این باشد که ما به کجا می‌خواهیم برسیم و پاسخ به این سئوال در ثبت جهانی روستای گیسوم نهفته است و اما مهتر اینکه چه مسیری را برای رسیدن به هدف آن ثبت جهانی انتخاب می‌کنیم که به طور حتم این ثبت می تواند مرحله نخست آن امر مهم باشد.

مشاور تخصصی حوزه صنایع دستی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بیان کرد: روستای گیسوم در استان گیلان امروز در نقطه‌ای ایستاده که می‌تواند یکی از مهم‌ترین فرصت‌های توسعه گردشگری پایدار در کشور را تجربه کند؛ این روستا به واسطه موقعیت کم‌نظیر خود در تلاقی جنگل و دریا، یکی از معدود مناظر طبیعی ایران را در اختیار دارد که هم‌زمان دو اکوسیستم متفاوت را در کنار هم قرار می‌دهد.

رشیدی بیان کرد: این ویژگی، در کنار فرهنگ غنی تالشی، سبک زندگی بومی، و تجربه زیست محلی که طی دهه‌ها شکل گرفته، ظرفیت‌های ارزشمندی را برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری شاخص فراهم کرده است.

وی تصریح کرد: با این حال، تجربه جهانی نشان می‌دهد که داشتن ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی به‌تنهایی برای تبدیل شدن به یک مقصد پایدار کافی نیست چون آنچه اهمیت دارد، نحوه مدیریت این ظرفیت‌ها و مسیری است که برای توسعه انتخاب می‌شود و در واقع، ثبت جهانی یا کسب عنوان‌هایی مانند «بهترین روستای گردشگری جهان» بیش از آنکه یک نقطه پایان باشد، آغاز مرحله‌ای جدید از مسئولیت و مدیریت مقصد است.

مشاور آموزشی جامعه انجمن‌های اقامتگاه‌های بوم گردی اظهار کرد: در حوزه گردشگری روستایی، سازمان جهانی گردشگری ملل متحد (UNWTO) برای معرفی «بهترین روستاهای گردشگری جهان» مجموعه‌ای از شاخص‌ها و معیارهای مشخص تعریف کرده است که این شاخص‌ها نه تنها ابزار ارزیابی روستاها در سطح جهانی هستند؛ بلکه در واقع چارچوبی برای توسعه پایدار مقاصد گردشگری محسوب می‌شوند.

رشیدی ادامه داد: از مهم‌ترین این شاخص‌ها می‌توان به وجود نظام مدیریتی پایدار و حکمرانی منسجم در مقصد، حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی، مشارکت واقعی جامعه محلی در تصمیم‌گیری‌ها، توسعه اقتصاد محلی از طریق گردشگری، استفاده از نوآوری و فناوری در مدیریت خدمات گردشگری، حفاظت از محیط زیست، توجه به برابری جنسیتی و توانمندسازی گروه‌های محلی و در نهایت مدیریت ظرفیت‌پذیری گردشگران اشاره کرد.

وی اضافه کرد: هر یک از این شاخص‌ها در واقع بخشی از همان «مسیر توسعه» هستند که باید به صورت همزمان و متوازن مورد توجه قرار گیرند چون تجربه بسیاری از مقاصد گردشگری در جهان نشان داده است که تمرکز صرف بر افزایش تعداد گردشگران، بدون توجه به ظرفیت محیطی و اجتماعی مقصد، می‌تواند در بلندمدت به آسیب‌های جدی منجر شود و به همین دلیل امروزه در ادبیات مدیریت گردشگری بیش از آنکه بر «تعداد گردشگر» تأکید شود، بر «کیفیت تجربه گردشگری» و «پایداری مقصد» تأکید می‌شود.

وی تصریح کرد: گیسوم از نظر ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند به یکی از نمونه‌های موفق گردشگری روستایی در منطقه تبدیل شود؛ جنگل‌های هیرکانی که به دریای خزر می‌رسند، چشم‌اندازی کم‌نظیر ایجاد کرده‌اند که برای بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی جذابیت دارد و در کنار آن، فرهنگ تالشی، موسیقی محلی، صنایع‌دستی و سبک زندگی روستایی می‌تواند تجربه‌ای اصیل و متفاوت برای گردشگران فراهم کند.

رشیدی بیان کرد: اما در کنار این ظرفیت‌ها، برخی چالش‌ها نیز در مسیر توسعه گیسوم وجود دارد که توجه به آنها ضروری است؛ افزایش حجم گردشگران در برخی ایام سال فشار قابل توجهی بر محیط طبیعی وارد می‌کند که از این رو، مدیریت پسماند در مناطق گردشگری نیازمند تقویت و برنامه‌ریزی دقیق‌تر است.

مشاور پروژه‌های مدیریت مقصد گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در ادامه گفت: ساخت‌ و سازهای جدید باید با معماری بومی و منظر طبیعی منطقه هماهنگ باشد تا هویت بصری مقصد حفظ شود، همچنین برندسازی گردشگری گیسوم در سطح ملی و بین‌المللی هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و نیازمند برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری بیشتر است.

رشیدی افزود: یکی دیگر از موضوعات مهم، آموزش و توانمندسازی جامعه محلی و فعالان گردشگری است چون تجربه جهانی نشان می‌دهد که موفق‌ترین مقاصد گردشگری روستایی، آنهایی هستند که جامعه محلی در آنها نقش فعال و مؤثر در مدیریت و ارائه خدمات گردشگری دارد و اگر ساکنان یک منطقه خود را بخشی از فرایند توسعه بدانند و از منافع آن بهره‌مند شوند؛ حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی نیز به صورت طبیعی تقویت خواهد شد.

وی اظهار کرد: در این میان، همکاری میان ذی‌نفعان مختلف نقش تعیین‌کننده‌ای دارد؛ توسعه پایدار گردشگری بدون هماهنگی میان دولت، بخش خصوصی، جامعه محلی و رسانه‌ها امکان‌پذیر نیست که در این راستا دولت می‌تواند با فراهم کردن زیرساخت‌های لازم، ایجاد چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری مناسب مسیر توسعه را تسهیل کند.

وی ادامه داد: بخش خصوصی و تشکل‌های مرتبط با گردشگری نیز با سرمایه‌گذاری مسئولانه و ارائه خدمات با کیفیت می‌توانند نقش مهمی در ارتقای تجربه گردشگران داشته باشند و جامعه محلی هم به عنوان صاحبان اصلی مقصد، حافظان فرهنگ و هویت منطقه هستند و مشارکت آنان در تصمیم‌گیری‌ها باید مورد توجه قرار گیرد؛ ضمن اینکه رسانه‌ها نیز با معرفی ظرفیت‌ها، نقد سازنده و آگاهی‌بخشی می‌توانند در شکل‌گیری تصویر درست از مقصد نقش‌آفرینی کنند.

رشیدی بیان کرد: در نهایت باید گفت که ثبت جهانی یا کسب عنوان‌های بین‌المللی برای یک مقصد گردشگری، هدفی ارزشمند است؛ اما این هدف زمانی معنا پیدا می‌کند که مسیر رسیدن به آن بر اساس اصول توسعه پایدار، حفظ هویت فرهنگی و مدیریت علمی گردشگری طراحی شده باشد؛ اگر این مسیر به درستی انتخاب شود، گیسوم می‌تواند نه تنها به یک مقصد شناخته‌شده در سطح جهانی تبدیل شود، بلکه الگویی موفق برای توسعه گردشگری روستایی در ایران نیز باشد.

به گزارش خبرنگار ایرنا، برنامه جهانی «روستاهای برتر گردشگری» یکی از ابتکارات شاخص سازمان جهانی گردشگری است که با هدف تقویت پیوند بین توسعه محلی، حفاظت از میراث فرهنگی و پایداری زیست محیطی شکل گرفته است؛ این برنامه، روستاهایی را از سراسر جهان انتخاب می‌کنند که توانسته‌اند با تکیه بر هویت بومی، به الگویی برای همزیستی انسان، فرهنگ و طبیعت تبدیل شوند.

روستای زیبای گیسوم نیز در بین حدود سه هزار روستای گیلان به عنوان ثبت روستای برتر جهانی گردشگری انتخاب شده که مسئولان این استان به خصوص مسئولان میراث فرهنگی و گردشگری گیلان و فعالان محیط زیست امیدوارند که این روستا به ثبت جهانی روستای برتر جهانی گردشگری برسد.