از نگارگری تا انتزاع؛ محدثه عابدی‌دوست با «آواز زمین» تمایز هنری دریافت کرد

بازباران خبر: در رویدادی که پیوند میان میراث تصویری ایران و هنر معاصر را در کانون توجه قرار می‌دهد، محدثه عابدی‌دوست برای نمایشگاه انفرادی «آواز زمین | The Earth as a Practice» موفق به دریافت جایزه تقدیر ویژه | Honourable Mention Award از گالری آویسنیت | Avicennite Gallery شد؛ تمایزی که این گالری به‌دلیل کیفیت هنری، توسعه مفهومی و رویکرد میان‌رشته‌ای پروژه به هنرمند اعطا کرده است.

«آواز زمین» پروژه‌ای در پیوند میان نقاشی، اینستالیشن و ویدئوآرت است که در آن طبیعت از یک موضوع صرفاً بصری فراتر می‌رود و به پرسشی درباره چگونگی دیدن، ادراک کردن و به خاطر سپردن جهان تبدیل می‌شود. عابدی‌دوست به جای بازنمایی مستقیم طبیعت، تلاش می‌کند تجربه‌ای از آن را در قالب رنگ، ماده، حرکت، ریتم و انتزاع شکل دهد؛ رویکردی که با مفهوم ادراک زیسته در پدیدارشناسی موريس مرلوپونتی هم‌خوانی دارد؛ جایی که طبیعت نه یک ابژه بیرونی، بلکه حضوری است که در تجربه بدن و حواس آشکار می‌شود.

در لایه‌ای دیگر این پروژه با حافظه تصویری هنر ایران وارد گفتگو می‌شود. نگارگری ایرانی و نقش‌مایه‌هایی چون تذهیب، تشعیر، اسلیمی، بته‌جقه، لاله‌عباسی و گل‌وبوته در این آثار نه برای بازسازی گذشته، بلکه برای ساختن آینده‌ای تصویری دوباره خوانده می‌شوند.

هنرمند این عناصر را از جایگاه تزئینی صرف خارج کرده و آن‌ها را به ماده‌ای برای تجربه انتزاع و شکل‌دادن به زبان شخصی تبدیل می‌کند که این مواجهه با سنت را می‌توان در افق هرمنوتیک هانس گئورگ گادامر خواند؛ سنت در اینجا امری ثابت و موزه‌ای نیست، بلکه افقی زنده است که در برخورد با اکنون دوباره معنا می‌یابد. هم‌زمان، آنچه از حافظه تصویری گذشته در آثار معاصر بازمی‌گردد، با مفهوم «اکنون تاریخی» والتر بنیامین قابل تأمل است: گذشته زمانی زنده می‌شود که در اکنون دوباره دیده و تفسیر شود.

البته در این فرآیند، طبیعت و میراث تصویری ایران نیز صرفاً تکرار نمی‌شوند؛ تغییر می‌کنند. مفهوم «تفاوت» و «شدن» در اندیشه ژیل دلوز امکان خوانش این دگرگونی را فراهم می‌کند؛ عناصر آشنا از مسیر تجربه شخصی هنرمند عبور کرده و به فرم‌هایی تازه بدل می‌شوند. از سوی دیگر، در اندیشه ارنست کاسیرر، انسان جهان را از طریق نظام‌های نمادین می‌سازد؛ از این منظر، گل، برگ، گیاه و دیگر عناصر طبیعی در هنر ایرانی می‌توانند حامل حافظه، فرهنگ و معنا باشند، نه صرفاً تصویر طبیعت و اهمیت این پروژه در همین نقطه شکل می‌گیرد. عابدی‌دوست نه در پی بازتولید زبان تاریخی نگارگری است و نه در جست‌وجوی حذف آن؛ بلکه میان سنت و معاصریت، طبیعت و انتزاع، حافظه و تجربه شخصی فضایی تازه ایجاد می‌کند. نقاشی، ویدئو و اینستالیشن نیز در این ساختار رسانه‌هایی جدا از یکدیگر نیستند، بلکه سه امکان برای تجربه یک مسئله واحدند: چگونه زمین، طبیعت و حافظه می‌توانند در زبان یک هنرمند معاصر دوباره به تصویر و تجربه تبدیل شوند.

گالری آویسنیت در گواهی رسمی اعطای این تمایز، دلیل انتخاب عابدی‌دوست را کیفیت هنری، توسعه مفهومی و رویکرد چندرشته‌ای نمایشگاه و همچنین انسجام میان نقاشی، اینستالیشن و ویدئوآرت عنوان کرده است. این Honourable Mention Award از این منظر، سندی از ارزیابی حرفه‌ای یک نهاد هنری نسبت به یک پروژه مشخص است؛ پروژه‌ای که تلاش می‌کند از بازنمایی معمول طبیعت عبور کرده و به یک زبان بصری مستقل و معاصر دست یابد.

«آواز زمین» در نهایت زمین را فقط به‌عنوان منظره نگاه نمی‌کند؛ آن را به‌مثابه حافظه، تجربه، نماد و امکان آفرینش دوباره پیش روی مخاطب قرار می‌دهد؛ جایی که طبیعت، پس از عبور از تاریخ هنر ایران و تجربه شخصی هنرمند، به صدایی تازه بدل می‌شود.