باز باران خبر/ جناب آقای “ابراهیم مهربان” انتصاب جنابعالی به سرپرستی ورزش و جوانان استان گیلان را تبریک گفته و برای شما در این مسئولیت خطیر آرزوی توفیق دارم؛ ورود به این جایگاه در شرایطی رخ میدهد که فوتبال گیلان به عنوان یکی از خاستگاههای تاریخی این رشته در ایران، سالهاست در رکودی عمیق بهسر میبرد؛ رکودی که مسئولیت آن را نمیتوان صرفاً بر عهدهٔ یک فرد یا یک دوره مدیریتی گذاشت بلکه ریشه در نگاهی ساختاری دارد که سالهاست بر ادارهٔ فوتبال استان حاکم بوده است.
به همین دلیل پیش از هر چیز مایلم نکتهای حقوقی و راهبردی را با جنابعالی و با خوانندگان این یادداشت در میان بگذارم؛ نکتهای که اگر به درستی دنبال شود، میتواند مسیر ماندگاری برای مدیریت شما در تاریخ ورزش این استان رقم بزند.
اما نخستین گام شفافسازی مرزهای قانونی میان نهادهای حاکمیتی و نهادهای غیردولتی است؛ فدراسیون فوتبال نهادی غیردولتی و مستقل است و دولت حق مداخله در ساختار و تصمیمات آن از جمله در انتخابات ریاست فدراسیون و روسای هیاتهای فوتبال استانها را ندارد. این استقلال قانونی گاه به ابزاری برای قدرتنمایی و حتی سوءاستفاده تبدیل شده؛ موضوعی که شناخت دقیق آن نخستین شرط برای مدیریتی آگاهانه است.
در همین راستا سه سند قانونی چارچوب روشنی برای تعریف «باشگاه» و حدود اختیارات نهادهای نظارتی ترسیم میکنند.
بر اساس تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۵ آییننامهٔ اجرایی قانون اجازهٔ تاسیس باشگاه ورزشی و ورزشگاه توسط مردم با نظارت دولت (مصوب ۱۳۷۰/۱۰/۱۵)، پروانهٔ باشگاه ورزشی به نام متقاضی (در مورد اشخاص حقیقی بنام شخص و در مورد اشخاص حقوقی، به نام مدیرعامل شرکت مربوطه صادر میشود.) یعنی از ابتدا، قانونگذار باشگاه را در قالب یک شخصیت حقوقی با مدیرعامل مشخص به رسمیت شناخته است.
مقررات نقل و انتقالات و تعیین وضعیت بازیکنان و مقررات انضباطی فدراسیون فوتبال، باشگاه را تشکیلاتی تعریف میکنند که بر اساس قوانین جاری کشور تاسیس و در ادارهٔ کل ثبت شرکتها به ثبت رسیده است.
قانون اهداف وظایف و اختیارات وزارت ورزش و جوانان (مصوب ۱۳۹۹/۰۶/۱۶) نیز باشگاه را «موسسهای» میداند که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی و با مجوز وزارت ورزش تاسیس و فعالیت میکند.
حال نکتهٔ کلیدی اینجاست که صرف صدور پروانهٔ فعالیت باشگاه ورزشی به تنهایی به دارندهٔ آن شخصیت حقوقی اعطا نمیکند، مگر آنکه آن باشگاه مطابق قانون در ادارهٔ ثبت شرکتها نیز به ثبت رسیده باشد و به بیان سادهتر بسیاری از باشگاههای فوتبال در گیلان سالهاست تنها با یک مجوز فعالیت از متولی خود اداره میشوند، بیآنکه هیات مدیره، مدیرعامل منتخب، دفاتر قانونی و ساختار شرکتی مستقلی داشته باشند. همین خلأ است که راه را برای مداخلهٔ نهادهای دولتی و غیر دولتی در انتخاب مالک، سرمربی، بازیکن، سرپرست، تدارکات و حتی مدیر روابط عمومی باز کرده است؛مداخلهای که نه اداره کل ورزش و نه هیات فوتبال هیچیک بر اساس قانون تکلیف یا اختیاری برای آن ندارند.
البته باید صادقانه گفت که نمیتوان تصویری روشن از آیندهٔ فوتبال گیلان ترسیم کرد، بدون آنکه به وضعیت هیات فوتبال استان پرداخته شود. سقوط تیمهای شاخص گیلان از ردههای بالای فوتبال ایران به سطح درجه سوم کشور، اتفاقی نیست که یکشبه رخ داده باشد؛ نتیجهٔ انباشت سالها تصمیمگیری در نهادی است که بهنظر میرسد دیگر انگیزهٔ لازم را برای توسعه، بازنگری و بهروزرسانی خود ندارد؛ نهادی که همچنان با نگاه و ابزارهای نیمقرن پیش باشگاهداری مدرن را مدیریت میکند، طبیعی است که در رقابت با استانهایی که این گذار را پشت سر گذاشتهاند، عقب بماند.
این سخن نه از سر تندروی بلکه از سر دلسوزی برای پیکرهٔ فوتبال گیلان بیان میشود؛ فوتبالی که در تاریخ خود، نامآورترین بازیکنان و پرشورترین هواداران کشور را پرورش داده و شایستهٔ جایگاهی بسیار بهتر از آن چیزی است که امروز در آن قرار دارد.
آنچه از جنابعالی بهعنوان بالاترین مقام ناظر بر ورزش استان انتظار میرود، نه تکرار الگوی مدیران پیشین در دخالتهای روزمره، بلکه استفادهٔ هوشمندانه از همان جایگاه نظارتی برای هدایت دو تیم مطرح مرکز استان بهسوی شخصیت حقوقی مستقل است و این یعنی اینکه ۱- الزام باشگاهها به ثبت رسمی نام و برند خود در ادارهٔ کل ثبت شرکتها
۲- شکلگیری هیات مدیرهٔ واقعی برای هر باشگاه
۳- انتخاب مدیرعامل توسط همان هیات مدیره، نه توسط نهادهای دولتی یا هیات فوتبال
۴- واگذاری تصمیمگیری دربارهٔ سرمربی، اسپانسر و سایر امور اجرایی به همان ساختار قانونی باشگاه.
این مسیر نهتنها با روح قانون همخوانی کامل دارد، بلکه دقیقاً همان تکلیف نظارتی-حاکمیتی است که استان از جنابعالی انتظار دارد؛ تکلیفی که نتیجهٔ آن، رهاسازی باشگاهها از سایهٔ تصمیمات فصلی و بازگرداندن آنها به مسیر توسعهٔ بلندمدت خواهد بود.
و سخن پایانی:
“جناب آقای مهربان” فوتبال گیلان امروز به مدیرانی نیاز دارد که بهجای تکرار مسیرهای رفته، جسارت بازتعریف نقش خود را داشته باشند. اگر این گام نخست، یعنی هدایت باشگاهها بهسوی شخصیت حقوقی مستقل با پیگیری جنابعالی از هیات فوتبال آغاز شود، بیتردید نام شما نه بهعنوان یکی دیگر از سرپرستان موقت، بلکه بهعنوان آغازگر تحولی ماندگار در تاریخ فوتبال این استان ثبت خواهد شد.
امید است این یادداشت بدون سوء برداشت، گامی کوچک در مسیر روشنشدن این چارچوب قانونی و کمکی صادقانه به تصمیمسازی درست باشد.
فرهاد خراسانی
دیدگاهتان را بنویسید