باز باران خبر: طی روزهای اخیر خبری از سوی پلیس راهور منتشر شد مبنی بر اینکه تغییر خط اعداد پلاک خودروها به لاتین میتواند راهی برای مقابله با جعل و کاهش تخلفات باشد. هرچند این پیشنهاد در نهایت نیازمند تصویب نهادهای بالادستی همچون دولت است، اما از جنبههای حقوقی و فرهنگی نکات مهمی وجود دارد که نباید نادیده گرفته شود.
نخستین نکته مغایرت صریح این طرح با اصل ۱۵ قانون اساسی است؛ در این اصل تصریح شده که زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. پلاک خودروها نیز یک سند رسمی و حقوقی محسوب میشوند و درج اعداد لاتین بهجای فارسی، آشکارا با نص قانون اساسی در تعارض است.
چشمپوشی از این تعارض میتواند راه را برای حذف تدریجی زبان فارسی در دیگر عرصههای اجتماعی و فرهنگی هموار کند و این موضوع پیامدهای ملی و تمدنی گستردهای خواهد داشت.
دوم آنکه حتی اگر فرض کنیم این تغییر مغایرتی با قانون اساسی نداشته باشد، باز هم ماهیت مسئله بهدرستی آسیبشناسی نشده است. تخلفات مربوط به پلاک خودرو صرفاً در تغییر یا دستکاری اعداد خلاصه نمیشود. امروزه با استفاده از اسپری، پوشاندن کامل پلاک یا شیوههای دیگر نیز قانونشکنی صورت میگیرد؛ بنابراین محدود کردن مسئله به نوع خط روی پلاک، نوعی سادهسازی و تقلیلگرایی است که ریشههای واقعی بروز تخلفات را نادیده میگیرد.
سوم آنکه هرگونه اصلاح در نظام پلاکگذاری باید بر پایه مطالعات علمی و چندجانبه باشد. لازم است با مشارکت دانشگاهها، متخصصان فناوریهای نوین، جامعهشناسان و روانشناسان علل گرایش به تخلف بررسی شود. از سوی دیگر میتوان با استفاده از فناوریهایی همچون بارکد، تراشه الکترونیکی یا سامانههای هوش مصنوعی امکان جعل یا تغییر پلاک را به حداقل رساند.
ضمن اینکه تجربه بسیاری از کشورهای دنیا نشان میدهد که بهرهگیری از فناوریهای نوین مؤثرتر و پایدارتر از تغییرات شکلی و صوری است.
چهارمین نکته بار مالی سنگین این طرح است. اجرای آن هزینههای کلانی به دولت و مالکان خودرو تحمیل میکند، بدون آنکه تضمینی برای کاهش تخلفات وجود داشته باشد. اگر این هزینهها بهجای تغییر خط اعداد صرف توسعه زیرساختهای فناورانه و پژوهشهای علمی شود، دستاوردهای پایدارتری برای کشور به همراه خواهد داشت.
ودر نهایت باید پرسید که اگر با وجود تغییر اعداد به لاتین باز هم تخلفات استمرار داشت، مسئول هزینههای تحمیلشده به کشور و شهروندان چه کسی خواهد بود؟ علاوه بر هزینههای اقتصادی نباید از خسارتهای فرهنگی و اجتماعی نیز غافل شد. این طرح در عمل به تضعیف زبان فارسی منجر میشود و در سطح نمادین پیام منفی در خصوص جایگاه زبان ملی و تمدنی ما منتقل میکند.
جمعبندی آنکه هرگونه تغییر در نظام پلاکگذاری خودرو باید با دقت، پژوهشهای کارشناسی و در چارچوب قانون اساسی انجام شود؛ چرا که زبان فارسی میراث ملی و رکن هویت ایرانیان است. هر تصمیمی که به تضعیف این جایگاه منجر شود، خسارتی جبرانناپذیر به فرهنگ و حقوق ملت خواهد بود. مسئولان راهور بهجای سادهسازی مسئله باید با استفاده از ظرفیت علمی و فناورانه کشور راهحلهای واقعی و پایدار بیابند.
دیدگاهتان را بنویسید