باز باران خبر/ در دنیایی که هر ساعت حادثهای چون تصادفات جادهای، سکتههای ناگهانی، حوادث شغلی یا آتشسوزیها در گوشهای از شهر رخ میدهد، واقعیت تلخی بیش از پیش خود را نشان میدهد؛ ما آماده نیستیم!
این رویدادها گواه آن است که حلقهای حیاتی به نام آموزش همگانی امداد و نجات در زنجیره امنیت اجتماعی جامعه گم شده است. جامعه امروز ایران بیش از هر زمان دیگر به شهروندانی نیاز دارد که در لحظات سرنوشتساز بتوانند جان یکدیگر را نجات دهند. اگرچه مردم ما در بسیاری از عرصهها پیشرفت چشمگیری داشتهاند، اما در مواجهه با حوادث ناگهانی – نه از سر بیمسئولیتی بلکه به دلیل فقدان آموزش مناسب – اغلب دست و پا بسته و سردرگم میمانند.
حقیقت این است که آموزش امداد و نجات، برخلاف باور عمومی، مهارتی پیچیده و تخصصی نیست؛ بلکه دانشی ضروری برای هر فرد است. دانشی که شاید روزی نه برای یک غریبه که برای عضوی از خانواده خودمان تعیینکننده باشد و فاصلهای کوتاه میان مرگ و زندگی ایجاد کند.
سازمان هلالاحمر سالهاست دورههای مؤثر و کاربردی در این زمینه برگزار میکند، اما مشارکت عمومی در آنها همچنان کمرنگ است. بسیاری از شهروندان ساعتهای زیادی را صرف فعالیتهایی میکنند که دستاورد ماندگاری ندارند، اما حاضر نیستند حتی چند ساعت برای یادگیری مهارتهای اولیه نجات جان همنوعان خود وقت بگذارند. این رفتار بیش از آن که نشانه بیتوجهی فردی باشد، حاکی از کمبود فرهنگسازی عمومی است. اعتقاد داریم باید امداد و نجات را از یک مناسبت سالیانه یا توصیهای گذرا، به وظیفهای انسانی و عادتی همگانی تبدیل کرد.
آغاز این راه بیتردید از مدارس است. تجربه کشورهای پیشرو همچون ژاپن، نشان داده که آموزشِ رویارویی با حوادث از سالهای نخست تحصیل، میتواند فرهنگ کمکرسانی و مسئولیتپذیری اجتماعی را در نسلهای آینده نهادینه کند. آموزش شیوه صحیح مدیریت بحران، کمک به مصدوم یا مقابله با بلایایی چون آتشسوزی، باید جزیی از برنامه زندگی دانشآموزان شود. کتاب «آموزش اورژانس و مهارتهای ایمنی» نه به عنوان واحد درسی فرعی، بلکه به عنوان بخشی از مهارتهای حیاتی زندگی باید در برنامه اجباری مدارس و دانشگاهها گنجانده شود.
البته مسئولیت این تحول تنها بر دوش نظام آموزشی نیست. نهادهای دولتی، سازمانها و مراکز خدماتی نیز باید در این مسیر نقشآفرینی کنند. کارکنان آموزشوپرورش، ادارات دولتی، بانکها، مراکز درمانی و حتی مربیان ورزشی باید دورههای کمکهای اولیه، پانسمان و اصول مقابله با حریق را به صورت اجباری بگذرانند. این مهارتها باید بهطور دورهای بازآموزی شوند تا افراد در لحظه بحران، واکنشی سریع و مناسب داشته باشند.
همانگونه که تسلط بر مقررات، شرط استخدام در بسیاری از مشاغل است، توانایی انجام کمکهای اولیه نیز باید به عنوان یکی از شرایط پایه برای ورود به هر سازمانی تبدیل شود.
در پایان باید پذیرفت که آموزش نه تنها زیربنای پیشرفت علمی و اقتصادی جامعه است، بلکه بنیاد سادهترین و حیاتیترین نیاز انسان – یعنی امنیت و بقا – به شمار میرود. آموزش امداد و نجات به ما یادآوری میکند که انسانها نه تنها برای خود، که برای یکدیگر زندگی میکنند. در جهان پُرخطر امروز دانستن چگونگی نجات جان یک انسان، شاید والاترین تجلّی انسانیت باشد.
qubbat@yahoo.com
دیدگاهتان را بنویسید