آسیب شناسی کنسرت های گیلان و بایدها و نبایدهای مخاطبان و برگزارکنندگان

باز باران خبر: پس از حدود دو ماه از آغاز دوباره‌ کنسرت ها پس از جنگ، در آستانه‌ ایام فاطمیه برگزاری کنسرت ها در استان گیلان وارد یک تعطیلی حدودا یک ماهه شد؛ این در حالی است که در بسیاری از استان ها این تعطیلی به چند روز محدود می‌شود و در استان خودمان نیز جشن های عروسی و رستوران های دارای موزیک زنده اجازه برگزاری دارند، اما کنسرت های موسیقی یک تعطیلی تقریبا یک ماهه را در پیش دارند که این موضوع افزون بر دو ماه تعطیلات محرم و صفر و یک ماه رمضان و سایر مناسبت‌های ملی و مذهبی است که هرسال بر تعداد آنها اضافه می‌گردد.
لذا بدنیست در این ایام تعطیلی به بررسی برخی دغدغه‌های رایج مخاطبان و برگزار کنندگان کنسرت‌های موسیقی در گیلان بپردازیم.
سالن های برگزاری کنسرت
پس از تصمیم چند سال پیش اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان مبنی بر عدم صدور مجوز کنسرت در تالارهای عروسی و سالن های متفرقه عملا اجرای کنسرت های موسیقی در استان گیلان به چند سالن محدود و خلاصه شد.
■ تالار مرکزی رشت: خاطرم هست در زمان ساخت این تالار در دولت روحانی، دکتر فاضلی مدیرکل محبوب آن زمان افراد دست اندرکار حوزه موسیقی و نمایش را تحت کمیته‌ای مسوول همراهی و نظارت و ارایه راهکار برای بهتر و کاربردی‌تر ساختن این مجموعه به بازدید از پروژه فرستاد.
علیرغم اصرار فراوان اهالی موسیقی برای ساخت یک سالن استاندارد با ظرفیت بالای هزار نفر برای مردم هنردوست رشت، پیمانکار و طراح تالار مرکزی تصمیم گرفتند یک سالن گرد تمام آکوستیک بسازند که نه تنها برای کنسرت های پاپ و عادی کاربردی نداشت و ندارد بلکه اساسا به درد هیچ اجرای زنده‌ دیگری هم نمی خورد!
این سالن به گونه‌ای طراحی و اجرا شد که صدای خواننده یا سازهای کلاسیک بدون نیاز به میکروفون از روی استیج به تمامی صندلی‌ها برسد اما به محض نواخته شدن و همراهی سازهای معمول، ضربی و غیر اکوستیک چیزی جز آسیب به گوش‌های مخاطبان سالن نمی‌رسد.
حدود ۲۰۰ صندلی پشت استیج گرد این سالن که قرار بود چرخان باشد، (تازه اگر می چرخید هم به درد چه برنامه‌ای میخورد نمی دانم!) تقریبا در تمامی برنامه بلااستفاده است و پشت خواننده و گروه نوازندگان قرار دارد.
خروجی صدای مناسب در کنسرت های عمومی و پاپ در این سالن خصوصا برای مخاطبان حاضر در بالکن و گوشه‌ها کاری سخت و تقریبا ناممکن است و معدود صدابردارانی در کشور هستند که به واسطه چندین بار سعی و خطا و بهره برداری از تجربه‌های کادر فنی زحمتکش تالار مرکزی، می‌توانند حداقل صدای نیمه استانداردی به مخاطبان ارایه کنند.
تیم صدابرداری هر کنسرت نیز معمولا به نظر تهیه کننده یا همراه خود خواننده از شهرهای دیگر صبح اجرا به سالن می رسند یا به واسطه کاهش هزینه‌ها از سوی سرمایه‌گذاران از صدابرداران غیرحرفه‌ای و غیر متخصص استفاده می‌شود و اینکونه است که اکثر مخاطبان کنسرت های تالار مرکزی در سالن موسیقی این تالار شنونده‌ صدای خوبی از گروه و خواننده نیستند.
سالن نمایش تالار مرکزی از نظر استیج و صدا وضعیت مطلوبی دارد اما به دلیل تعداد کم صندلی‌ها، حدود ۴۶۰ نفر صرفه‌ اقتصادی لازم برای برگزاری هر کنسرتی را ندارد.
از سوی دیگر هجمه و درخواست‌های انبوه ادارات، نهادها و دستگاه‌های دولتی و خصوصی برای برگزاری همایش ها و جلسات و گردهمایی‌ها در این سالن حتی از سوی دستگاه‌های که خودشان سالن های مجهز و متعددی دارند از سهم برگزاری کنسرت ها در سالنی که نام تالار موسیقی رشت را به پیشانی دارد، می کاهد.
به عنوان مثال دانشگاه علوم پزشکی و حوزه های مرتبط با درمان و پزشکی با اینکه این دانشگاه دو سالن مجهز در رشت دارد یکی از مشتریان ثابت و پروپاقرص تالار مرکزی برای همایشهای پزشکی است.
دغدغه‌ها و حساسیت‌های پوشش ‌ و حجاب در این سالن نیز به دلیل دولتی بودن آن از دیگر حاشیه‌های همیشگی برگزاری کنسرت در تالار مرکزی است.
■ سالن وی آی پی آرش مال: شاید به جرات بتوان سالن آرش مال را بهترین مکان فعلی برای برگزاری کنسرت‌های پاپ در استان دانست. استقرار ثابت سیستم نورپردازی و صدابرداری و تصویر در این سالن از زحمت برگزارکنندگان برای حمل و نقل این تجهیزات می‌کاهد و فضای مناسب و چیدمان شیبدار صندلی‌ها امکان بهره برداری شایسته از تمامی نقاط سالن را به مخاطبان می‌دهد.
تعلل اداره ارشاد اسلامی گیلان در صدور مجوزها در مرداد و اوایل شهریور موجب شد تا بسیاری از برنامه‌های این سالن که تحت نظارت سازمان منطقه آزاد است، اجرا شود که خوشبختانه با استقبال خوب هنردوستان گیلانی مواجه شد.
شاید تنها نقاط ضعف برگزاری کنسرت ها در سالن آرش مال، بعد مسافت و دوری از رشت در مقایسه با تالار مرکزی و اخذ عوارض سنگین سانسی بیست میلیون تومان از سوی سازمان منطقه آزاد انزلی است که متاسفانه علیرغم مکاتبات و درخواست‌های مکرر موسسات فرهنگی هنری برای کاهش این مبلغ، هنوز به یک معضل اصلی برای برگزاری کنسرتها در آرش مال بدل شده است.
رشت سالن های مناسب و با کیفیت دیگری برای برگزاری کنسرت‌های موسیقی دارد، سالن نیروی انتظامی و سالن بانک صادرات از این جمله هستند که نهادهای متولی به دلیل ملاحظات خاص جز در اندک مواردی اجازه برگزاری کنسرت در این سالن‌ها را صادر نمی کنند.
سالن های مجتمع خاتم، سالن آرش مارکت، سالن مانیاد، تالار نارون، سالن نامجو، سالن تاتر شهر، سالن اداره مخابرات، تماشاخانه اکبر رادی و… از دیگر سالن های مناسب برای برگزاری کنسرت‌های موسیقی در رشت هستند که به دلیل کم بودن ظرفیت، استقبال چندانی از سوی تهیه‌کنندگان موسیقی برای برگزاری برنامه‌های پرفروش در این سالن‌ها وجود ندارد.
بنیه و نیاز شهر همیشه هنردوست رشت که پس از تهران همیشه مقصد دوم خوانندهای مطرح کشور است، یک سالن حداقل هزارنفره با استانداردهای مناسب نور و صدا می باشد که متاسفانه به رویایی دست نیافتنی برای برگزار کنندگان و مخاطبان موسیقی بدل شده است.
بلیط مهمان کابوس تهیه کنندگان
همیشه گفته‌ام تمام انرژی و فشار و استرسی که از نخستین لحظه‌ تصمیم برای اجرای یک کنسرت تا مراحل اخذ مجوز، رزرو سالن، هماهنگی بخش اسکان و غذای گروه، عوامل و تیم فنی، تا دردسرهای اجرای زنده و مشکلات فنی و هنری، تا تلاش برای سر وقت آمدن خواننده و هنرمندان و آماده شدن به موقع سالن، تا انتظار برای رسیدن مخاطبانی که بلیط خریده‌اند و در ترافیک گیر کرده‌اند و جای پارک پیدا نکرده‌اند یا اساسا به دلیل عدم دغدغه ‌مندی برخی همکاران و برخی خواننده‌ها برای سر ساعت شروع کردن برنامه سر ساعت نرسیده اند و تا اصرار مخاطبان برای عکس و امضا گرفتن و اکراه و مخالفت خوانندگان و تا تخلیه سالن و… همه و همه یک طرف فشار و هجمه و دردسر و تهدید و دعوا و گرفتاری بر سر بلیط های مهمان یک طرف!
یعنی خلاصه بگویم مبحث بلیط مهمان به تنهایی به اندازه‌ کل سختی‌های برگزاری یک کنسرت دردسر و استرس دارد.
بیشترین این فشارها از سوی نهادهایی است که به نحوی دخیل در برگزاری و صدور مجوز کنسرت هستند و به طرز تاسف باری خود را برای دریافت بلیط مجانی محق می‌دانند. شاید بسیاری از شما ندانید که حداقل بیش از نیمی از هزینه بلیطی که به عنوان مهمان ارایه می گردد از جیب سرمایه‌گذار هزینه می‌شود و با توجه به اینکه روز به روز با افزایش قیمت ها سرمایه گذاری در حوزه کنسرت پر ریسک‌تر و پرخطرتر می گردد این هزینه اضافی و مضاعف نیز بار کمرشکنی به تهیه‌کنندگان تحمیل می‌کند.
همچنین جالب است بدانید در کنسرتهای بزرگ پایتخت در سالن هایی با ظرفیت بالای دو هزار نفر تنها ده قطعه بلیط رایگان جهت نظارت بر حسن اجرای برنامه در اختیار نهادهای متولی قرار می گیرد و به رسم ادب و احترام یا با هدف تبلیغات و پروپاگاندا چند هنرمند و چهره‌ مطرح فرهنکی ورزشی نیز به عنوان مهمان دعوت می‌گردند.اما متاسفانه در گیلان از نخستین اتاق ادارت مورد نظر تا بالاترین طبقات این نهادها خودشان، خانواده‌شان، رفقایشان، پزشک‌شان، مکانیک ماشین‌شان، سوپری سر محلشان را محق دریافت بلیط رایگان می‌دانند، بی توجه به اینکه مجموع این بلیط‌هایی که به عنوان مهمان توزیع می گردد شاید به جرات معادل سود اندک و احتمالی سرمایه گذاری میلیاردی تهیه‌کننده باشد.
جالب آنکه در بعضی موارد نهادها و ادارات بی ربط با بحث برگزاری کنسرت نیز طلبکارانه از تهیه کنندگان یا ادارات صادرکننده‌ مجوز درخواست بلیط مهمان دارند که این خود، فشار مطرح شده را افزون می‌کند.
از بحث نهادها و ادارات که بگذریم دوستان ، آشنایان ، اقوام ، همکاران فرهنگی و هنری ،‌چهره‌ها و افراد سرشناس شهر و… به شکل فردی نیز متقاضی دریافت بلیط مهمان هستند.
با یک حساب سرانگشتی در کنسرتی که شاید با نگاه خوشبینانه و اگر اتفاق خاصی رخ ندهد و هزینه خارج از چارچوبی به سرمایه گذار تحمیل نگردد ،‌سود آن حدود ۷۰ تا ۱۰۰میلیون تومان باشد به ارزش ریالی بیش از ۱۰۰ میلیون تومان بلیط مهمان توزیع می شود و بهتر بگویم که به زور و تهدید ‌و رودربایستی و هر چیزی که فکر کنید، گرفته می شود.
کاش نهادهای متولی ما به خاطر بیاورند که وظیفه ذاتی شأن صدور مجوز و همراهی با برگزارکنندگانی است که در یک پروژه‌ی پرفشار و پراسترس در این روزهای سخت و پراندوه برای افزایش شور و نشاط اجتماعی تلاش می‌کنند و چرخ یک گردونه‌ اقتصادی برای امرار معاش حداقل یک مجموعه‌ صد خانواری را می‌چرخانند.
کاش رفقای ما فراموش نکنند که این کار شغل و محل درآمد رفیقشان است و در روزهای که کسب روزی و درآمد سخت و سخت تر می‌شود، عرصه را بر دوست‌شان تنگ تر نکنند.
برادر، خواهر، حاجی، بلامیسر… اگر رفیقت مغازه‌ گلفروشی داشته باشد هر روز از مغازه‌اش گل مجانی هدیه میگیری؟ اگه دوست‌ شما رستوران داشته باشد هر روز ناهار و شام خودت را مهمان رستورانش می‌کنی؟
اگر راننده تاکسی باشد هر روز سوار ماشینش می‌شوی و پول نمی‌دهی؟
عجب دل پری در این بخش داشتم…
■ آداب کنسرت رفتن ‌و چند سوال و مسأله جانبی
کاش همانگونه که برای رفتن به منزل و مهمانی و دیدار با دوستانمان لباس مناسب و شایسته و آراسته می‌پوشیم برای تماشا و شنیدن موزیک مورد علاقه‌مان هم برای ظاهر و پوشش‌مان ارزش قائل باشیم و به هنر و هنرمند و مخاطب هنر احترام بگذاریم.
اخیرا بارها مشاهده شده که مخاطبان با لباس راحتی منزل یا حتی گاهی با شلوارک و رکابی یا لباس ورزشی به سالن های کنسرت مراجعه می‌کنند که قطعا هر ذهن معقولی این رفتار را دون شأن مخاطب هنر می ‌داند.
در مبحث رعایت حدود و حجاب شرعی هر چند به نظر می‌رسد این امر در خیابان و بازار ‌و پاساژ مدتهاست از منظر ضابطان قانونی چشم پوشی شده و دستگاه‌های انتظامی و قضایی تقریبا از مبحث حجاب عبور کرده‌اند، اما متولیان برکزاری کنسرت برای اخذ مجوز تعهدات مکرر و سفت و سختی را به دستگاه‌های نظارتی می‌دهند و مسوولیت هرگونه کم‌ححابی و بی حجابی به عهده‌ آنهاست.
شاید نداشتن و نگذاشتن یک شال و روسری ساده برای خواهران و دخترانمان امر ساده‌ای به نظر بیاید اما گاهی انتشار یک عکس بدون روسری از سالن و یا ورودی محل کنسرت ممکن است به عدم صدور مجوز کنسرت بعدی همان برنامه‌گذار یا خواننده منجر شود. پس همانگونه که در سردر بسیاری از فروشگاه‌ها و رستوران ها و مغازه‌ها می‌خوانید
با رعایت حجابتان ما را در تداوم شغل و کسب و کارمان یاری کنید، این جمله را هنگام آمدن به سالن های برگزاری کنسرت به خاطر بیاورید.
مبحث خریداری بلیطهای ردیف جلو که دغدغه‌ طرفداران پر و پا قرص خواننده است نیز موردی است که مورد سوال بسیاری از هنردوستان است.
توضیح اینکه در برخی کنسرت ها خواننده و مدیربرنامه‌ش ترجیح می دهند ردیف‌های جلو به طرفداران و دوستدارن خواننده که به اصطلاح فن پیج خوانده می‌شوند تعلق یابد، لذا پیش از شروع بلیط فروشی تعدادی از این بلیط‌ها از سایت خارج شده و دراختیار این افراد برای خرید قرار می‌گیرد.
در برخی از کنسرت ها نیز برخی افراد مسلط با تمرین و ممارست مهارت خاصی در خرید بلیط پیدا می کنند و پس از آن این بلیط‌ها را به قیمت یا افزایش قیمت به خریداران می‌فروشند.
در برخی موارد هم متاسفانه افراد سودجو بلیط های خریداری شده یا حتی بلیطوهای مهمان را در با قیمت نجومی در به اصطلاح بازار سیاه می‌فروشند.
در هر صورت توصیه‌ اکید برگزار کنندگان خرید مستقیم بلیط از سایت بلیط فروشی یا از مراجع مورد تایید روابط عمومی کنسرت می باشد و با توجه به سابقه گسترده تقلب و تخلف و کلاه‌برداری خرید بلیط از سایت ها و افراد متفرقه خصوصا اپلیکیشن‌های همچون دیوار به هیچ وجه توصیه نمی‌گردد.
در خصوص ورود غذا و نوشیدنی و آب به سالن غیر از ورود نوشیدنی گرم که اساسا ممنوع می‌باشد علیرغم برخی اخبار غیررسمی در فضای مجازی هنوز بخشنامه یا ابلاغیه قطعی و قانونی مبنی بر جلوگیری از ورود و همراه داشتن تنقلات‌‌و غذا و آب معدنی به برگزارکنندگان ابلاغ نشده اما جدای مبحث آلودگی صوتی و بویایی و دردسرهای نظافت سالن ناشی از خوردن و آشامیدن در سالن آن هم اقلامی همچون چیپس و پفک و تخمه و ساندویچ ، خداوکیلی اینکه بغل دستی شما ، هنگامی که محو موسیقی و هنر ‌و اعجاز موسیقی هستید تخمه بکشند و نوشابه سر بکشد حس و حال خوبی نخواهد داشت!
■ باشخصیت باشیم.
پیرامون مسأله‌ پرحاشیه‌ عکاسی طرفداران با خواننده باید تاکید شود که از سوی برگزار کنندگان هیچ منعی برای عکاسی با رعایت نظم وضوابط سالن وجود ندارد اما گاهی شرایط زمانی و مکانی این امر را نامقدور و محدود می کند و در بسیاری از موارد نیز خستگی و فشردگی برنامه‌های خواننده،موجب عدم تمایل او برای عکاسی می‌گردد که البته و قطعا باید شرایط سخت سفر و سختی کار هنرمندان را نیز حتما در نظر گرفت و به ایشان حق داد.
و نکته آخر اینکه در خصوص عدم برگزاری کنسرت‌های بزرگ و بالای هزار نفره خوانندگان مطرح در گیلان باید به عرض برسانم نگارنده و چندین نفر از همکاران بزرگوارم با هماهنگی و تلاش و پیگیری مسوولین عالیرتبه استان پیگیر اختصاص یک مکان مناسب با داشتن استانداردهای اولیه برای برگزاری رویدادهای بزرگ فرهنگی هنری هستیم و از سوی معاونت هنری اداره کل ارشاد استان گیلان نیز قول مساعد برای همکاری اخذ شده که به امید خدا به زودی این امر محقق خواهد شد و گیلان میزبان خوانندگان مطرح و درجه‌ی اول کشور خواهد بود.